Inleiding
Goede morgen beste ´kennisparellezers´, het is vandaag maandag 24 maart 2025. Maandag inderdaad, daarom dit liedje: https://www.youtube.com/watch?v=-Kobdb37Cwc De toen 16-jarige Brenda Ann Spencer schoot in 1979 twee volwassenen dood en verwondde acht leerlingen omdat ze niet van de maandag hield. Vrij extreem. Maar nu naar de ´kennisparel´ van vandaag. Die geeft een overzicht van Europees beleid op het gebied van het zogenaamde herstelrecht.
Herstelrecht is een benadering van justitie en partners waarbij één van de reacties op een misdrijf bestaat uit het organiseren van een ontmoeting tussen het slachtoffer en de dader, soms met vertegenwoordigers van de bredere gemeenschap. Het doel is dat ze hun ervaringen delen met wat er is gebeurd, bespreken wie er door het misdrijf is geschaad en hoe, ten slotte dat ze consensus bereiken over wat de dader kan doen om de schade van het misdrijf te herstellen. Dit kan een financiële betaling zijn dat door de dader aan het slachtoffer is gegeven, excuses en andere vergoedingen en andere maatregelen om de getroffenen te compenseren en om te voorkomen dat de dader opnieuw toekomstige schade berokkent.
Een programma voor herstelrecht heeft tot doel overtreders ertoe te brengen de verantwoordelijkheid voor hun daden te nemen, de schade die ze hebben veroorzaakt te doorgronden, hen de kans te geven zichzelf te redden en hen te ontmoedigen om nog meer schade aan te richten. Het doel richting de slachtoffers is om hen een actieve rol in het proces te geven en om gevoelens van angst en machteloosheid te verminderen. Herstelrecht is gebaseerd op een alternatieve theorie voor de traditionele methoden van rechtvaardigheid, die vaak gericht zijn op vergelding. Herstelrecht programma’s kunnen echter traditionele methoden aanvullen, en er is betoogd dat sommige gevallen van herstelrecht een straf vormen vanuit het perspectief van sommige concepten over wat straf is.
De wetenschappelijke beoordeling van herstelrecht is positief. Zie deze eerder verstuurde ´kennisparels´ over herstelrecht: 714;637;539;397; en 180, allemaal gratis te downloaden vanaf: https://prohic.nl/de-parels-van-jaap-de-waard/ De meeste onderzoeken suggereren dat het ervoor zorgt dat daders minder snel recidiveren. Het gebruik ervan is sinds de jaren negentig wereldwijd gegroeid. Bijgesloten ´kennisparel´ geeft een vergelijkend overzicht van de huidige beleidskaders rondom herstelrecht binnen de lidstaten van de Europese Unie (EU), met een focus op de invloed van de richtlijn slachtofferrechten uit 2012 als het belangrijkste beleidsdocument. Er wordt een aantal uitdagingen belicht die zich voordoen bij het afstemmen van kaders voor herstelrechtvaardigheid in uiteenlopende juridische en culturele rechtsgebieden. Er wordt gepleit voor meer toekomstig onderzoek om de wisselwerking tussen beleid, lokale context en herstelpraktijk meer systematisch te verkennen.
Bron
Romero-Seseña, Pablo (March 2025). Framing European National Policies on Restorative Justice: A Frame Analysis Approach. International Criminology, 4 March, pp. 1-13. https://link.springer.com/article/10.1007/s43576-025-00161-9
Summary
This study examines the policy frameworks surrounding restorative justice within the European Union (EU) member states, with a focus on the influence of the 2012 Victims’ Rights Directive as the landmark policy document. Thus, this research investigates how restorative practices are framed across various legal systems, considering definitions, implementations, and interactions with victim support services.
Findings reveal a significant shift toward victim-centered restorative models in multiple EU countries following the 2012 Directive, emphasizing victim participation, consent, and impartial facilitation. However, the Directive’s impact has been inconsistent; some countries retain mediation-focused approaches, especially for minor offenses, while others incorporate more inclusive restorative practices that extend beyond mediation. Notably, countries with less prescriptive restorative justice policies often display more advanced models, suggesting that local cultural, social, and political dynamics play a pivotal role in effective implementation. This study highlights ongoing challenges in aligning restorative justice frameworks across diverse legal and cultural landscapes, advocating for future research to explore the interplay between policy, local context, and restorative practice.
Another conclusion is that countries with less explicit regulatory frameworks, like Belgium and Austria, exhibit strong restorative models despite the lack of very explicit and detailed policies, in contrast to other countries which, despite having adopted detailed regulatory frameworks, are not so developed in the practices of restorative justice. This suggests that social and cultural factors, rather than regulatory mandates alone, significantly shape the effectiveness and reach of restorative justice. Additionally, integrating restorative justice with victim support services has proven both beneficial and challenging. In some countries, the alignment with support services enhances accessibility, allowing victims to pursue both justice and healing. However, this integration also poses risks, as it may confine restorative justice to cases where the offender is present or identified, potentially sidelining broader community-based approaches and excluding certain victim groups, particularly in cases like gender-based violence, where formal accountability remains paramount.
EU policymakers could benefit from encouraging flexible implementation models that align with the core principles of the 2012 Directive, while allowing for national legal and cultural adaptations. The findings suggest that strong restorative justice models can develop even in the absence of highly detailed regulations, highlighting the potential value of complementing legal frameworks with efforts to foster a broader restorative models through training, awareness, or community engagement.
Afsluitend
De opkomst van het herstelrecht is onderdeel van wat is aangeduid als de emancipatie van het slachtoffer. Oorspronkelijk werd dit met name door de criminoloog Bianchi gezien als een vervanging het strafrecht, later werd die beschouwd als een belangrijke aanvulling op de strafrechtspleging. De inmiddels gegroeide praktijk van het herstelrecht toont dat die aanvulling zich wel een vaste plaats lijkt te hebben verworven. Maar in kwantitatief opzicht blijft de interventie zeker vooralsnog bescheiden. Ik kwam dit recente systematische overzicht rond ´restorative justice´ tegen, ook interessant: https://www.annualreviews.org/content/journals/10.1146/annurev-criminol-030421-040921 en nog gratis te downloaden ook, een mooi begin van de week. Werk ze allemaal deze week en maak er wat moois van.